همزمان با افزایش سریع و پذیرش هوش مصنوعی، تقریبا شاهد تحولاتی در تمام صنایع هستیم. فناوری‌های پیشرفته از جمله هوش مصنوعی مولد (Gen AI) و محاسبات کوانتومی همچنان نحوه زندگی، کار و حتی تعامل ما را تغییر می‌دهند. اما با افزایش سرعت نوآوری، خطرات نیز افزایش می‌یابند. امروزه، ما در جهانی زندگی می‌کنیم که تهدیدات سایبری روز به روز پیچیده‌تر می‌شوند. و هزینه آن نسبتا بالاست: طبق گزارش Cybersecurity Ventures، پیش‌بینی می‌شود هزینه‌های جرایم سایبری در سطح جهانی تا امسال به 10.5 تریلیون دلار برسد. به همین دلیل است که امنیت سایبری همچنان در اولویت اصلی بسیاری از کشورها قرار دارد.
در همین رابطه، امارات متحده عربی «مرکز عالی امنیت سایبری» را برای پیشبرد چشم‌انداز امنیت دیجیتال تاسیس کرده است. این مرکز بر تحقیقات پیشرفته، آموزش تخصصی و همکاری صنعتی تمرکز دارد. این مرکز با همکاری شورای «توازن» (The Tawazun Council )، شورای امنیت سایبری امارات متحده عربی (the UAE Cyber Security Council) و لاکهید مارتین (Lockheed Martin) در فوریه 2025 تاسیس شد.
این ابتکار که از طریق برنامه اقتصادی توازن و با نظارت شورای توازن امکان‌پذیر شده است، بر تعهد امارات متحده عربی به افزایش قابلیت‌های امنیت دیجیتال، توسعه تخصص محلی و افزایش ارزش داخلی برای پشتیبانی از چشم‌انداز در حال تحول امنیت دیجیتال کشور تأکید می‌کند. به گفته مقامات اماراتی، مرکز امنیت سایبری امارات متحده عربی به عنوان بستری حیاتی برای تقویت امنیت ملی و تاب‌آوری در برابر تهدیدات سایبری عمل خواهد کرد. مرکز عالی امنیت سایبری، شرکت‌های ملی امارات متحده عربی، موسسات دانشگاهی و شبکه جهانی متخصصان امنیت سایبری لاکهید مارتین را گرد هم می‌آورد. بنیانگذاران این نهاد بر این باورند که این مرکز با ادغام فناوری‌های پیشرفته و برنامه‌های جامع اقتصاد امارات متحده عربی را بر پایه یک اقتصاد امن و دانش‌محور شکل خواهد داد.
در مصاحبه اختصاصی با دکتر محمد الکویتی، رئیس امنیت سایبری دولت امارات متحده عربی، او به تشریح عواملی می‌پردازد که موفقیت امنیت سایبری امارات را تضمین می‌کنند، چگونگی آماده شدن آن برای تهدیدات نوظهور و نقش هوش مصنوعی، محاسبات کوانتومی و مشارکت‌های جهانی در تأمین امنیت آینده می‌پردازد.


امارات متحده عربی اخیرا در شاخص جهانی امنیت سایبری ۲۰۲۴ رتبه اول را کسب کرده و به دلیل تلاش‌های پیشگامانه‌اش در زمینه امنیت سایبری در سطح جهانی شناخته شده است. چه عوامل کلیدی در این موفقیت نقش داشته‌اند و چگونه پیش‌بینی می‌کنید که امارات متحده عربی در سال‌های آینده رهبری خود را در امنیت سایبری حفظ کند؟
اول و مهمتر از همه، شاخص جهانی امنیت سایبری (GCI) توسط آژانس تخصصی سازمان ملل متحد یعنی اتحادیه بین‌المللی مخابرات (ITU)، با تمرکز بر فناوری اطلاعات و ارتباطات، منتشر می‌شود. این شاخص، تعهد کشورها به امنیت سایبری را در پنج حوزه اصلی اندازه‌گیری می‌کند: حقوقی، فنی، سازمانی، توسعه ظرفیت و همکاری. من با افتخار می‌گویم که ما در هر یک از این حوزه‌ها امتیاز کامل کسب کرده‌ایم و هر ۸۰ معیار این شاخص را برآورده کرده‌ایم.
چندین عامل کلیدی در موفقیت امارات متحده عربی در امنیت سایبری نقش دارند. چشم‌انداز روشن و بلندمدت و تعهد بی‌چون‌وچرای ما برای تبدیل شدن به یک پیشگام جهانی در امنیت سایبری، از اهمیت بالایی برخوردار است. این چشم‌انداز صرفاً آرمانی نیست؛ بلکه به نقشه‌های راه جامع و مشخص و برنامه‌های دقیقی تبدیل می‌شود که تمام حوزه‌های ارزیابی‌شده در شاخص‌های امنیت سایبری مرتبط را در بر می‌گیرد. علاوه بر این، رویکرد امارات متحده عربی با تلاش مداوم و پیگیر تمام دولت و کل کشور مشخص می‌شود. این تلاش شامل نهادهای مختلف دولتی، سازمان‌های بخش خصوصی و موسسات آموزشی می‌شود. چنین رویکرد مشارکتی، یک اکوسیستم قوی امنیت سایبری را پرورش می‌دهد. این رویکرد نه تنها شامل پیاده‌سازی فناوری‌های پیشرفته، بلکه شامل ارتقای آگاهی در مورد امنیت سایبری در بین شهروندان و مشاغل نیز می‌شود و دفاع قوی در برابر تهدیدات نوظهور را تضمین می‌کند.
اکنون شاهد نتایج ملموس این کار متعهدانه و هماهنگ هستیم، به طوری که امارات متحده عربی به عنوان یک رهبر منطقه‌ای و به طور فزاینده جهانی در امنیت سایبری ظهور می‌کند. با نگاه به آینده، امارات متحده عربی می‌تواند با ادامه نوآوری و سازگاری با تهدیدات نوظهور، رهبری خود را در امنیت سایبری حفظ کند. این امر شامل سرمایه‌گذاری در فناوری‌های پیشرفته، مانند هوش مصنوعی و محاسبات کوانتومی می‌شود که توانایی ما را در پیش‌بینی و مقابله با چالش‌های امنیت سایبری آینده افزایش می‌دهد. علاوه بر این، مشارکت‌های جهانی قوی امارات متحده عربی همچنان به تسهیل همکاری‌های بین‌المللی و اشتراک‌گذاری دانش ادامه خواهد داد و تضمین می‌کند که ما در خط مقدم پیشرفت‌های امنیت سایبری باقی بمانیم. امارات متحده عربی با پرورش یک اکوسیستم پررونق از متخصصان و حفظ رویکردی پیشگیرانه به امنیت سایبری، در موقعیت مناسبی برای حفظ رهبری خود در این زمینه حیاتی قرار دارد.
استراتژی ملی امنیت سایبری و راه‌اندازی مرکز عملیات امنیت سایبری، تاب‌آوری سایبری امارات متحده عربی را تقویت کرده است. آیا می‌توانید در مورد چگونگی افزایش امنیت ملی توسط این ابتکارات و اینکه چه تحولاتی در آینده می‌توانیم در این زمینه انتظار داشته باشیم، بگویید؟
استراتژی ملی امنیت سایبری که اخیراً راه‌اندازی شده است، چارچوبی جامع برای حاکمیت امنیت سایبری در امارات متحده عربی ارائه می‌دهد. این استراتژی پنج ساله بر پنج رکن اصلی استوار است: حاکمیت، حفاظت، نوآوری، ظرفیت‌سازی و مشارکت. این ارکان تضمین می‌کنند که ما یک محیط دیجیتال امن، مقاوم و سالم داشته باشیم که نوآوری ایمن را امکان‌پذیر می‌کند، قابلیت‌های ملی در امنیت سایبری را افزایش می‌دهد و مشارکت‌ها و روابط مشارکتی را در سطح ملی و بین‌المللی تقویت می‌کند. این استراتژی شامل اهداف و ابتکارات خاصی است که در مجموع پایه محکمی برای امنیت سایبری قوی فراهم می‌کند. به عنوان مثال، هدف آن اجرای یک چارچوب قانونی و نظارتی جامع برای رسیدگی به انواع جرایم سایبری، ایمن‌سازی فناوری‌های موجود و نوظهور و محافظت در برابر تهدیدات سایبری رایج است. با نگاه به آینده، پیش‌بینی می‌کنم که استراتژی‌ها و قوانین امنیت سایبری امارات متحده عربی به طور پویا تکامل یافته و با محیط فناوری که به سرعت در حال تغییر است، سازگار شوند. این سازگاری پیشگیرانه بسیار مهم است، زیرا چشم‌انداز سایبری در حال تغییر مداوم است و تهدیدات و آسیب‌پذیری‌های جدید مرتباً ظاهر می‌شوند.
بنابراین، ما باید به بهبود مستمر متعهد باشیم. این به معنای به‌روزرسانی مداوم قوانین، برنامه‌ها و ابتکارات امنیت سایبری ما و اطمینان از مرتبط و موثر ماندن آنها در پاسخ به آخرین تحولات در چشم‌انداز سایبری است. این تکامل مداوم احتمالاً نه تنها شامل اصلاح استراتژی‌ها و قوانین موجود، بلکه شامل کاوش و اجرای رویکردهای نوآورانه، از جمله استفاده از فناوری‌های نوظهور برای تقویت دفاع ما و مقابله پیشگیرانه با چالش‌های آینده نیز خواهد بود.
امروزه، از هوش مصنوعی برای تشخیص تهدید، تجزیه و تحلیل پیش‌بینی‌کننده و سیستم‌های پاسخ خودکار استفاده می‌شود. بزرگترین فرصت‌ها و چالش‌ها در ادغام هوش مصنوعی در امنیت سایبری، به ویژه در امارات متحده عربی چیست؟
ادغام هوش مصنوعی در امنیت سایبری برای مرتبط ماندن در محیط فناوری امروز بسیار مهم است. هوش مصنوعی فرصت‌ها و چالش‌های قابل توجهی را ارائه می‌دهد، به ویژه در امارات متحده عربی، جایی که پیشرفت‌های فناوری به سرعت در حال پذیرش هستند. یکی از فرصت‌های اصلی، تشخیص پیشرفته تهدید است. هوش مصنوعی می‌تواند حجم عظیمی از داده‌ها را برای تشخیص الگوها و ناهنجاری‌ها پردازش کند و نقض‌های احتمالی مانند دسترسی غیرمجاز یا انتقال نامنظم داده‌ها را شناسایی کند. این قابلیت تجزیه و تحلیل در لحظه به سیستم‌های مبتنی بر هوش مصنوعی اجازه می‌دهد تا فعالیت‌های مخرب را با کارایی بیشتری تشخیص دهند.
یکی دیگر از فرصت‌ها، افزایش کارایی است، زیرا سیستم‌های هوش مصنوعی پردازش و تجزیه و تحلیل مجموعه داده‌های بزرگ را ساده می‌کنند و با نیازهای رو به رشد سازمان و تهدیدات در حال تکامل سازگار می‌شوند. هوش مصنوعی همچنین امکان پاسخ خودکار به تهدیدات سایبری را فراهم می‌کند. این سیستم می‌تواند به طور مستقل پاسخ‌های آگاهانه ایجاد کند و زمان بین تشخیص و کاهش را کاهش دهد. این اتوماسیون، زمان پاسخ به حادثه را بهینه می‌کند و به سازمان‌ها کمک می‌کند تا از تهدیدات بالقوه جلوتر باشند. علاوه بر این، ابزارهای امنیتی مبتنی بر هوش مصنوعی به طور مداوم از تهدیدات جدید در لحظه یاد می‌گیرند و تضمین می‌کنند که دفاع‌ها همیشه به‌روز و قادر به مدیریت آخرین تهدیدات سایبری هستند. از نظر چالش‌ها، ادغام هوش مصنوعی در زیرساخت‌های امنیت سایبری موجود می‌تواند یک پروژه پیچیده باشد. این شامل مسائل سازگاری و نیاز به مقاوم‌سازی است که نیاز به برنامه‌ریزی دقیق و منابع قابل توجه دارد. این پیچیدگی می‌تواند مانع قابل توجهی برای بسیاری از سازمان‌ها باشد. چالش دیگر این است که مجرمان سایبری به طور فزاینده‌ای از هوش مصنوعی برای ایجاد حملات پیشرفته‌تر و پیچیده‌تر استفاده می‌کنند. آن‌ها از ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی برای خودکارسازی و بهبود جنبه‌های مختلف حملات سایبری استفاده می‌کنند و آن‌ها را کارآمدتر، مقیاس‌پذیرتر و تشخیص آن‌ها را دشوارتر می‌کنند. به عنوان مثال، هوش مصنوعی می‌تواند ایمیل‌های فیشینگ بسیار متقاعدکننده‌ای ایجاد کند که ارتباطات مشروع را تقلید می‌کنند، برای حملات جعل هویت، جعل عمیق ایجاد کند، فرآیند شناسایی آسیب‌پذیری‌ها در سیستم‌ها را خودکار کند و تکنیک‌های مهندسی اجتماعی را از طریق جمع‌آوری و تجزیه و تحلیل کارآمد داده‌ها بهبود بخشد. استفاده از هوش مصنوعی در حملات سایبری به طور مؤثر مانع ورود مجرمان سایبری را کاهش داده و به آن‌ها اجازه می‌دهد حملات پیچیده‌تری را با تلاش و تخصص کمتری انجام دهند. این افزایش پیچیدگی تهدید، چالش مهمی را برای متخصصان امنیت سایبری ایجاد می‌کند که باید به طور مداوم خود را با این تهدیدات در حال تحول وفق دهند و نوآوری کنند تا از آن‌ها پیشی بگیرند.
با افزایش محتوای تولید شده توسط هوش مصنوعی و اطلاعات نادرست، اعتماد دیجیتال و حریم خصوصی داده‌ها به مسائل حیاتی تبدیل شده‌اند. امارات متحده عربی چگونه به چنین نگرانی‌هایی رسیدگی می‌کند؟
بله، محتوای جعلی تولید شده توسط هوش مصنوعی و انتشار عمدی روایت‌های دستکاری شده، تهدیدی قابل توجه برای امنیت و ثبات محسوب می‌شود. در دنیای به هم پیوسته امروز، انتشار اخبار جعلی یا روایت‌های دستکاری شده آسان، ارزان و سریع شده است. بازیگران دولتی و غیردولتی از طیف وسیعی از تاکتیک‌ها، از جمله ایجاد و انتشار اخبار جعلی، استفاده از ربات‌ها و ترول‌ها، دستکاری الگوریتم رسانه‌های اجتماعی، سوءاستفاده از اختلافات اجتماعی یا قومی موجود، دستکاری افراد مورد اعتماد، نفوذ به جوامع آنلاین، حملات سایبری و ایجاد محتوای تولید شده توسط هوش مصنوعی، از جمله جعل عمیق، استفاده می‌کنند.
امارات متحده عربی متعهد است با تصویب قوانینی برای مبارزه با اخبار جعلی، نقض انسجام اجتماعی و نقض حریم خصوصی افراد، وضعیت کشور را برای مقابله با این تهدیدها ارتقا دهد. رتبه برتر امارات متحده عربی در شاخص جهانی امنیت سایبری ۲۰۲۴، که توسط اتحادیه بین‌المللی مخابرات منتشر شده است، نشان دهنده تعهد امارات متحده عربی به مقابله با تهدیدات سایبری است.
استراتژی ملی امنیت سایبری پنج ساله که اخیرا تصویب شده است، بر اساس حاکمیت، حفاظت، نوآوری، ظرفیت‌سازی و مشارکت، چارچوب امنیت سایبری ما را بیش از پیش تقویت می‌کند. علاوه بر این، شورای امنیت سایبری به طور مداوم آگاهی عمومی را در مورد تهدیدات مبتنی بر هوش مصنوعی، از جمله جعل عمیق و مهندسی اجتماعی، افزایش می‌دهد. با توجه به ماهیت مبهم اطلاعات نادرست و کمپین‌های اطلاعات نادرست، حفظ یک مزیت استراتژیک نیازمند هوشیاری و آمادگی مداوم است. در نهایت، بهترین راهکار حفاظتی، جمعیت و سازمان‌های تحصیل‌کرده و تیزبین است که بتوانند اطلاعات را به طور انتقادی بررسی کرده و در برابر دستکاری مقاومت کنند. تلاش‌های امارات متحده عربی در این زمینه جامع است و شامل پیشرفت‌های فناوری و ابتکارات آموزش عمومی می‌شود.
نقش امارات متحده عربی را در آینده امنیت سایبری جهانی چه می‌دانید و فناوری‌های نوظهور مانند محاسبات کوانتومی چگونه در این چشم‌انداز جای می‌گیرند؟
رهبری آینده‌نگر امارات متحده عربی، امنیت سایبری را به عنوان یک جزء حیاتی از اقتصاد دیجیتال خود می‌شناسد و چارچوبی قوی برای حفاظت از زیرساخت‌های خود ایجاد کرده است. تعهد امارات متحده عربی به نوآوری و پیشرفت فناوری، آن را به عنوان رهبری در جستجوی راه‌حل‌های پیشرفته امنیت سایبری و پرورش یک اکوسیستم پررونق از متخصصان قرار می‌دهد. موقعیت استراتژیک امارات متحده عربی و مشارکت‌های جهانی قوی آن را به مرکزی برای همکاری و اشتراک دانش تبدیل کرده و توسعه استراتژی‌های مؤثر برای مبارزه با تهدیدات سایبری در حال تحول را تسهیل می‌کند. این رویکرد مشارکتی تضمین می‌کند که امارات متحده عربی در خط مقدم پیشرفت‌های امنیت سایبری باقی بماند. علاوه بر این، تمرکز امارات متحده عربی بر فناوری‌های نوظهور، مانند هوش مصنوعی و محاسبات کوانتومی، توانایی این کشور را در پیش‌بینی و مقابله با چالش‌های امنیت سایبری آینده افزایش می‌دهد. به عنوان مثال، شورای امنیت سایبری امارات متحده عربی اخیراً با همکاری موسسه نوآوری فناوری (TII) «CyberQ: امنیت در عصر کوانتومی» را برگزار کرد. این رویداد نشان‌دهنده علاقه شدید امارات متحده عربی به رهبری گفتگو در مورد آمادگی و کاهش این تهدیدات نوظهور، از جمله در حوزه کوانتومی است و امارات متحده عربی را در خط مقدم راه‌حل‌های پیشرفته امنیت سایبری قرار می‌دهد.
در نهایت، می‌خواهم بر اهمیت همکاری با همتایان بین‌المللی در امنیت سایبری جهانی تأکید کنم. با توجه به ماهیت فراملی تهدیدات سایبری، همکاری بین‌المللی برای به اشتراک گذاشتن اطلاعات، منابع و بهترین شیوه‌ها ضروری است. این همکاری جهانی برای تدوین استراتژی‌های جامع برای محافظت در برابر تهدیدات سایبری و تضمین آینده‌ای امن دیجیتال برای همه بسیار مهم است.
ترجمه فاطمه لطفی